blog

Kontener jako zakładnik – Mroczne historie #23

Upadek Hanjin Shipping w 2016 r. zostawił towar wart ok. 14 mld USD na statkach, których nie chciały przyjąć porty. Terminale żądały opłat za wydanie kontenerów, a czasem taniej było towar porzucić.

Singapur, wrzesień 2016 roku

Kontenerowiec Hanjin Rome nie może wypłynąć, bo zakazał mu tego sąd. Załoga nie może zejść na ląd. Na pokładzie są ludzie i ładunek, który ktoś zamówił, opłacił i na który czeka. Statek stoi, bo zatrzymał go spór o długi armatora.

W tym samym czasie inny statek tej samej linii, płynący przez Morze Południowochińskie, jest na morzu od dwunastu dni. Kapitan mówi dziennikarzom „Wall Street Journal”: „Zwykle mamy jedzenie i wodę na około dwa tygodnie”. Wydziela wodę i ogranicza klimatyzację.

Po utracie płynności przez Hanjina odbiór kontenerów zależał od rozliczeń z terminalami, które je zatrzymywały, i od ochrony prawnej statków przed zajęciem przez wierzycieli. Odbiorcy musieli pokrywać dodatkowe koszty wydania kontenerów, a w Rotterdamie doszło do sporu o podwójne naliczanie THC. Czasem bardziej opłacało się towar porzucić.

Trzydziesty sierpnia

30 sierpnia 2016 roku banki pod przewodnictwem państwowego Korea Development Bank odrzuciły plan restrukturyzacji Hanjin Shipping jako niewystarczający. Następnego dnia, 31 sierpnia, Hanjin złożył w Seoul Central District Court wniosek o ochronę przed wierzycielami.

Hanjin był największym armatorem kontenerowym Korei Południowej i siódmym na świecie. Miał około 3% światowej zdolności przewozowej w kontenerach.

Wniosek trafił do sądu w środę. Już następnego dnia pojawiły się doniesienia o statkach, którym porty odmawiały obsługi.

Dziewięćdziesiąt siedem statków

Dwa tygodnie po złożeniu wniosku 75 z 97 statków Hanjina wciąż miało ładunek na pokładzie (Seatrade za Alphalinerem). Wartość towaru, który utknął w tranzycie, „Wall Street Journal” szacował na około 14 mld USD.

Port, który przyjmie statek upadłego armatora, musi liczyć się z tym, że nikt mu nie zapłaci za zawinięcie, przeładunek i składowanie. Armator musi się z kolei liczyć z zajęciem statków przez wierzycieli w portach, w których nie ma skutecznej ochrony prawnej. Dla kapitana bezpieczniej jest więc stać na morzu niż wejść do portu.

Hanjin Scarlet z blisko 800 kontenerami tygodniami czekał około 28 mil od Prince Rupert w Kanadzie. Do Vancouver wpłynął dopiero pod koniec października 2016 roku, prawie dwa miesiące po upadku armatora.

Terminal wystawia rachunek

Terminal ECT w Rotterdamie zażądał od odbiorców 1000 EUR za wydanie kontenera standardowego i 1500 EUR za specjalny. Terminal wykonał pracę, za którą armator już mu nie zapłaci. Płacić miał więc ten, kto chciał odebrać swój towar.

Sąd w Rotterdamie uznał te kwoty za niezgodne z prawem. Dopuścił 25 EUR opłaty administracyjnej plus rzeczywisty koszt przeładunku. Ostatecznie strony umówiły się na 500 EUR THC za kontener standardowy i 600 EUR za specjalny.

W Wielkiej Brytanii London Gateway żądał depozytu 500 GBP za kontener 20' i 700 GBP za 40'. Zwykłe THC wynosiło tam około 130 GBP.

Na tym spór się nie zakończył. W późniejszej sprawie OTX Logistics ten sam sąd w Rotterdamie uznał stałą opłatę za wydanie za dopuszczalną „w tych okolicznościach”.

Terminale próbowały odzyskać koszty obsługi, których Hanjin im nie zapłacił. Terminal ma kontener, kontrahenta już nie ma, a ma koszty. Odbiorca ma fakturę za fracht i własność towaru, ale nie ma kontenera. W takim sporze silniejszy jest ten, kto trzyma kontener.

Taniej porzucić

Najczarniejszy obraz tej historii przyniósł Singapur, i to nie we wrześniu, tylko trzy miesiące później.

Według komunikatu CLECAT, który PISiL opublikował w grudniu 2016 roku, w porcie stały dziesiątki tysięcy kontenerów porzuconych przez odbiorców. Opłaty za ich wydanie przewyższały wartość towaru w środku. Port zapowiedział, że kontenery nieodebrane do 28 listopada zagospodaruje albo sprzeda (CLECAT za PISiL).

Towar był cały i nic mu się nie stało. Ale wydostanie go kosztowało więcej, niż był wart.

Rachunek, którego nie widać we frachcie

Dzień po wniosku, 1 września 2016 roku, stawka spot Szanghaj–Rotterdam wzrosła o 39%, do 1826 USD/FEU. Szanghaj–Los Angeles podrożało o 42%, do 1674 USD/FEU (Drewry WCI). Był to skok z bardzo niskiego poziomu, typowego dla całego 2016 roku. Kto bookował wtedy kontener z Chin, płacił więcej, choć nadal mniej niż w wielu innych latach.

Dodatkowy rachunek nie kończył się jednak na wyższej stawce frachtu. Dla importera z Azji cena kontenera z Chin składa się ze stawki frachtu i z ryzyka kontrahenta, którego w ofercie frachtowej nie widać. W 2016 roku to ryzyko kosztowało od dodatkowych opłat za wydanie kontenera aż po całą wartość porzuconego towaru.

Problem dotyczył także eksporterów, którzy musieli odzyskać kontenery pozostawione na terminalach. Ich kontenery stały na tych samych terminalach i czekały na te same rozstrzygnięcia.

Rynek zareagował od razu. 1 września 2016 roku Polska Izba Spedycji i Logistyki ostrzegła, że dalsze bookowanie u Hanjina może oznaczać dla spedytora winę w wyborze przewoźnika, a nawet rażące niedbalstwo. Ostrzeżenie przypominało, że przy wyborze armatora liczy się nie tylko cena i termin odejścia. Przy jawnych problemach finansowych przewoźnika chodziło też o odpowiedzialność za jego wybór.

Ile polskich firm miało towar na pokładach statków Hanjina, nie wiadomo. Nie wiadomo też, czy jego statki zawijały bezpośrednio do Gdańska lub Gdyni. Mechanizm był jednak ten sam w Rotterdamie, Londynie i Singapurze, a polski import z Azji w dużej mierze płynie przez te same huby.

Koniec bez ratunku

W grudniu 2016 roku audytor Samil PwC uznał, że likwidacja Hanjina będzie korzystniejsza niż ratowanie firmy. Formalna upadłość i likwidacja ruszyły 17 lutego 2017 roku.

Siódmy armator świata zniknął z rynku w niecałe pół roku od dnia, w którym banki odrzuciły jego plan. Statki wróciły do portów.

Banki odmówiły finansowania, sąd przyjął wniosek, terminale chciały zapłaty za swoją pracę, wierzyciele chcieli odzyskać pieniądze. Każda z tych decyzji miała swoje uzasadnienie. A dodatkowe koszty wydania kontenerów spadły na właścicieli ładunku.

Gdy armator upada w trakcie rejsu, o warunkach wydania towaru w dużej mierze decyduje ten, kto trzyma kontener, w granicach wyznaczonych przez sądy. Konosament, faktura za fracht i prawo własności nie wystarczają wtedy, żeby odebrać towar.

Źródła

Nasze poprzednie publikacje z serii „Mroczne historie”

‍

Chcesz lepiej zaplanować swój łańcuch dostaw?
Nasi eksperci pomogą dobrać rozwiązanie transportowe dopasowane do Twojego kierunku, rodzaju ładunku i priorytetów operacyjnych.
Zadzwoń do nas pod numer  +48 720 803 853 lub napisz bezpośrednio na biuro@insphera.pl.